Kemik iliği nakli: kime gerekir, neleri içerir

Kemik iliği nakli ifadesi ameliyatı çağrıştırır, oysa ortada bir ameliyat yoktur. Kan yapıcı kök hücreler tıpkı bir transfüzyon gibi damar yoluyla verilir ve kemik iliğine kendi yollarını bulurlar. Nakli zorlu kılan, o anın çevresindeki her şeydir: hazırlık, ardından gelen düşük kan sayımı haftaları ve yeni bir bağışıklık sisteminin toparlanması.

Nakil, kan kanseri olan her hastanın ihtiyaç duyduğu bir tedavi de değildir. Karar hastalığa, risk özelliklerine, şimdiye kadarki yanıta ve hastanın genel durumuna göre verilir.

Otolog mu, allojenik mi

Otolog nakilde hastanın kendi kök hücreleri kandan toplanır, dondurulur ve yüksek doz kemoterapiden sonra geri verilir. Kök hücrelerin görevi, kemik iliğini aksi halde fazla toksik olacak bir dozdan kurtarmaktır. Başlıca multipl miyelomda ve bazı lenfomalarda kullanılır.

Allojenik nakilde kök hücreler bir vericiden gelir: uyumlu kardeş, uyumlu akraba dışı gönüllü ya da yarı uyumlu aile üyesi. Burada nakil iliği kurtarmaktan fazlasını yapar: verici bağışıklık sistemi kalan lösemi hücrelerini tanır ve onlara saldırır; buna graft-versus-lösemi etkisi denir. Allojenik naklin yüksek riskli akut lösemilerde ve tek başına kemoterapinin iyileştirmesi beklenmeyen diğer hastalıklarda kullanılmasının nedeni budur.

Kimler aday

Naklin anlamlı olup olmadığına tanı, hastalığın genetik ve moleküler riski, şimdiye kadarki tedavi yanıtı ve önceki tedaviler bütünüyle incelendikten sonra kişiye özel karar verilir. Yaş eskisi kadar belirleyici değildir; genel durum, kalp, akciğer ve böbrek işlevleri ile eşlik eden hastalıklar daha ağır basar.

Zamanlama da önemlidir. Örneğin akut miyeloid lösemide nakil, hastalığın geri dönmesini beklemek yerine genellikle nüks riskinin yüksek olduğu ilk remisyonda planlanır.

Hazırlık, infüzyon ve engraftman

Kök hücreler verilmeden önce hasta hazırlık rejimi alır: iliği temizlemek ve bağışıklık sistemini baskılamak için kemoterapi, bazen radyasyonla birlikte. Rejim seçimi hastalık kontrolü ile toksisiteyi dengeler. Dr. Uzay'ın kendi yayımlanmış çalışması erişkin hastalarda treosulfan temelli hazırlığı daha geleneksel busulfanla karşılaştırdı ve güvenli, etkili bir alternatif olduğunu gösterdi.

İnfüzyondan sonra genellikle iki üç hafta süren çok düşük kan sayımı dönemi gelir; bu sürede hastalar transfüzyon ve enfeksiyon önlemleriyle korunan bir ünitede kalır. Engraftman, yani yeni iliğin beyaz hücre üretmeye başladığı an, bu evrenin sonunu işaret eder.